Een ouder die dagelijks ondersteunt, een broer die meegaat naar afspraken of een persoonlijke assistent die op vaste momenten langskomt: de ondersteuning kan op elkaar lijken. Toch zijn mantelzorg en persoonlijke assistentie niet hetzelfde.
Kort samengevat
Mantelzorg:
- ontstaat vanuit een bestaande persoonlijke band, bijvoorbeeld met een ouder, partner, familielid, vriend of buur;
- gebeurt in principe niet beroepshalve;
- is doorgaans onbetaald, maar kan wel gekoppeld zijn aan bepaalde tegemoetkomingen, premies of verlofstelsels;
- groeit vaak vanzelf mee met wat iemand nodig heeft.
Persoonlijke assistent:
- biedt ondersteuning binnen duidelijke, formele afspraken;
- kan iemand uit het eigen netwerk zijn of iemand die je specifiek als assistent leert kennen;
- werkt op afgesproken momenten en neemt afgesproken taken op;
- kan voor die ondersteuning vergoed worden, bijvoorbeeld via een PAB of PVB;
- werkt op basis van een overeenkomst waarin onder meer taken, uren en vergoeding worden vastgelegd.
Mantelzorg ontstaat vanuit een persoonlijke relatie
Een mantelzorger ondersteunt iemand vanuit een bestaande sociale of emotionele band. Denk aan een partner, ouder, kind, ander familielid, vriend of buur. Volgens de Vlaamse definitie gebeurt mantelzorg dan ook niet beroepshalve en meer dan occasioneel.
Die ondersteuning groeit vaak heel natuurlijk. Je rijdt mee naar een afspraak, helpt thuis, regelt administratie of springt bij wanneer iets moeilijk loopt.
Word je als mantelzorger vergoed?
Niet automatisch. Mantelzorg is in Vlaanderen in principe geen betaalde professionele activiteit. Je ontvangt dus niet standaard een loon voor de ondersteuning die je biedt.
Er bestaan wel bepaalde tegemoetkomingen die verband houden met mantelzorg. Sommige gemeenten voorzien bijvoorbeeld een mantelzorgpremie. Ook verlofstelsels, zoals mantelzorgverlof, kunnen onder bepaalde voorwaarden recht geven op een uitkering.
Een persoonlijke assistent werkt binnen duidelijke afspraken
Een persoonlijke assistent kan iemand uit je eigen netwerk zijn, maar evengoed iemand die je specifiek voor die rol leert kennen. De ondersteuning wordt binnen dit kader wel bewust georganiseerd.
Werk je bijvoorbeeld met een persoonlijk assistentiebudget (PAB) of persoonsvolgend budget (PVB), dan spreek je af wie de assistent is, welke ondersteuning die persoon biedt, wanneer dat gebeurt en welke vergoeding daar tegenover staat.
Wil je weten welk budget bij welke leeftijd hoort? Lees dan ook het verschil tussen PAB en PVB.
Het verschil zit niet alleen in de taken
Een mantelzorger en een persoonlijke assistent kunnen soms exact dezelfde activiteit opnemen, zoals meegaan naar een hobby, helpen met koken, ondersteunen bij verplaatsingen of structuur bieden in de dag.
Het verschil zit vooral in hoe die ondersteuning georganiseerd is. Mantelzorg vertrekt vanuit de bestaande persoonlijke band en is in principe onbetaald. Persoonlijke assistentie wordt formeel afgesproken en kan vergoed worden.
Dat maakt de ene vorm niet beter dan de andere. Ze hebben gewoon een andere rol binnen het netwerk rond iemand die ondersteuning nodig heeft.
Je hoeft niet te kiezen
In veel gezinnen bestaan mantelzorg en persoonlijke assistentie naast elkaar.
Misschien nemen ouders of andere familieleden bepaalde vertrouwde momenten op, terwijl een persoonlijke assistent ondersteuning biedt bij vervoer, activiteiten of enkele vaste momenten in de week.
Zo kan je de ondersteuning verdelen op een manier die voor iedereen haalbaar blijft.
Voor gezinnen met een minderjarig kind lees je meer over mantelzorg voor een kind met een beperking.
Kan een mantelzorger ook persoonlijke assistent worden?
Iemand uit de familie- of vriendenkring die vandaag al mantelzorg biedt, kan in bepaalde situaties ook officieel als persoonlijke assistent aan de slag.
Voor de taken die binnen die assistentierol vallen, worden dan duidelijke afspraken gemaakt en kan er bijvoorbeeld via een PAB of PVB een vergoeding tegenover staan.
De persoonlijke band blijft uiteraard bestaan. Alleen de manier waarop een deel van de ondersteuning georganiseerd wordt, verandert dan.
Wil je bekijken of dit mogelijk is in jullie situatie? Dan helpen wij bij Exxtra je graag verder.
Exxtra kan je helpen om een vertrouwde assistent correct te vergoeden en de nodige afspraken te regelen.
Kijk vooral naar wat bij jullie situatie past
Sommige gezinnen organiseren veel ondersteuning binnen hun eigen netwerk. Andere combineren mantelzorg met een of meerdere persoonlijke assistenten.
Exxtra helpt je bekijken welke ondersteuning je wil organiseren, wie die kan opnemen en hoe je duidelijke afspraken maakt.
Bronnen: actuele informatie van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) en
Vlaams Expertisepunt Mantelzorg.
Deze blog is gebaseerd op de informatie van het VAPH zoals die geldt op 1 november 2026 en is bedoeld als hulpmiddel. Exxtra stelt de regelgeving niet zelf op en kan niet aansprakelijk gesteld worden voor latere wijzigingen of voor beslissingen die op basis van deze blog genomen worden. Voor de meest actuele en officiële informatie verwijzen we naar www.vaph.be.
Terug naar overzicht